غزالی ,کتاب ,است، ,الملوک ,عرفانی ,منطق ,منطق الطّیر ,تحفه الملوک ,زیسته است، ,فروزانفر مبنی ,بوده است، ,عرفانی غِنائی«شیخ صَنعان ,رساله عرفانی

برگزین و شرح

رساله عرفانی-غِنائی«شیخ صَنعان و تَرسا»

(از تالیفات شیخ محمّد وحدتِ هندی)

قرن 13 هـ.ق

***

معرّفی اثر


1-   نام کتاب: منظومه عرفانیِ «شیخ صنعان و ترسا»(کتابِ شیخ صَنعان)(دیوانِ وحدت)

2 نسخه: (آغاز): ب‍ن‍ام‌ آن‍ک‍ه‌ ب‍ی‌ان‍ج‍ام‌ م‍ب‍دا/ ب‍ود در ع‍ی‍ن‌ ک‍ث‍رت‌ ف‍رد ی‍ک‍ت‍ا

 (ان‍ج‍ام):‌ ف‍زون‌ ن‍ت‍وان‌ زد از س‍رِّ ن‍ه‍ان دَم/س‍خ‍ن‌ ک‍وت‍اه‌ ش‍د، وال‍ل‍ّه‌ اع‍ل‍م‌

3-   توضیحات: مثنوی عشقی و عرفانی دارای حدود ۲۸۰۰ بیت، در 238 صفحه

4-   نوع : نسخه خطّی. شماره کتابشناسی ملی: ف‌۲۹۴۳/شناسه: 815089

5-   موضوع: شعر عرفانی - قرن 13هـ.ق

6-   پدیدآور: محمّدِ هندی (وحدت)

***

پیشینه داستانی- پیرنگ- :

     داستان شیخ صنعان یکی از زیباترین و بحثبرانگیزترین داستانهای ادب فارسی می باشد. محقّقان بسیاری از جمله: بدیع الزّمان فروزانفر و مجتبی مینُوی پیشینه این داستان را به حکایتی در کتاب «تحفه الملوک» از آثار منسوب به امام محمّد غزالی نسبت می دهند. از سویی عبدالحسین زرین کوب با جمع بندیِ این نظریات، به ارائه رای خویش مبنی بر حدیثی که در کتاب «ذَمُّ الهَوی» از ابنِ جوزی آمده است می پردازد و این قول که در مورد مردی ساحل نشین می باشد«که سیصدسال خدای را عبادت کرده و سرانجام عاشق زنی شد و عبادت خود را رها کرد و کافرشد»، همراه با شخصی «عبدالرّزاق» نام ذکر شده است. زرین کوب با این رای عبدالرزّاق را که راوی داستان بوده است، عامل ایجاد این داستان  می داند. امّا از طرفی محمّدرضا شفیعیِ کدکنی در مقدّمه کامل و جامع خویش بر منطق الطّیر عطّار، متن تحفه الملوک را از نظر ساختاری و نحوی و نیز نوعِ دید واژگان، نسبت به کتاب تحفه الملوک ناهنجار می داند. به نظر شفیعی« اگر{تحفه الملوک}نوشته غزالی نباشد، نوشته کسی است که قبل از روزگار عطّار می زیسته است. پس؛عطّار متاثّر از اوست.». کدکنی با اشاره به نظر فروزانفر مبنی بر سُلطه صلیبیان بر بیت المقدّس، نظر دیگران را در مورد نوشتن شدن این کتاب{تحفه الملوک} توسّط غزالی رد می کند. زیرا؛ نویسنده زمانی که کتاب را در مقدّمه خویش به یکی از پادشاهان تقدیم می کند، در شام می زیسته است، در حالی که غزالی مسلّماً در توس(طوس) و نیشابور(نشابور) بوده است، و مهمتر اینکه مسئله غلبه صلیبیان بر بیت المقدّس را هیچ کدام از کتاب های تالیف شده در آن زمان ذکر نکرده اند. شفیعی ذکر حادثه غلبه بر بیت المقدّس را در آثار غزالی غریب می داند. به گفته او: «مولّف تحفه الملوک که دوقرنی بعد از غزالی و یک قرن بعد از عطّار می زیسته است، تحت تاثیر منطق الطّیر بوده است». شفیعی نسخه دست نویس ابراهیم بن عوضِ مراغی(مراغی 1) را که خود از آن بهره برده است، جامع ترین و بهترین نسخه منطق الطّیر در جهان می داند، و بر این اساس و نیز تاریخ تالیف این نسخه، ادّعای مینُوی و فروزانفر مبنی بر تاثیرعطّار از تحف الملوک را ردّ می کند.

ادامه مطلب
منبع اصلی مطلب : سِپَنجی سَرای
برچسب ها : غزالی ,کتاب ,است، ,الملوک ,عرفانی ,منطق ,منطق الطّیر ,تحفه الملوک ,زیسته است، ,فروزانفر مبنی ,بوده است، ,عرفانی غِنائی«شیخ صَنعان ,رساله عرفانی
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

آینا گروه : برگزین و شرح رساله عرفانی-غِنائی«شیخ صَنعان و تَرسا»